Noordenveld koppelt toegankelijkheid aan Global Goals

Als eerste gemeente in Nederland verbindt Noordenveld haar onlangs gepresenteerde Lokale Inclusie Agenda met de Global Goals, de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN. Wethouder Zorg en Welzijn en Duurzaamheid Kirsten Ipema legt uit. ‘Ongelijkheid gaat ook over of iedereen kan meedoen.’

Ook al is Noordenveld officieel geen Global Goals-gemeente, de VN-doelen sluiten goed aan op het beleid van de Drentse gemeente, waaronder meerdere dorpen vallen, zoals Veenhuizen en Roden. Zo wil Noordenveld over twintig jaar helemaal klimaatneutraal zijn, en is een duurzame toekomst een van de speerpunten. “Op de achtergrond nemen we wel al een tijdje de Global Goals mee in al ons werk”, vertelt Ipema. “Het gaat om doelen die voor elke gemeente belangrijk zijn, zoals armoede en duurzaamheid. Het was dan ook niet meer dan logisch om dat ook mee te nemen bij het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda.”

Inclusie is ook ongelijkheid verminderen in de gemeente.

Koppeling met Global Goals

Tijdens de Week van de Toegankelijkheid in oktober presenteerde Ipema de agenda, en ondertekende ze het Manifest Iedereen Doet Mee. De duidelijke koppeling die Noordenveld heeft gelegd tussen de Global Goals en het VN-Verdrag Handicap kreeg daarbij veel aandacht.

“Dat dit zo bijzonder was, hadden we helemaal niet door”, vertelt Ipema. “Toen we met de Lokale Inclusie Agenda aan de slag gingen, merkten we dat we vooral bezig waren met een van de Global Goals: het verminderen van ongelijkheid. Daar hebben we de Agenda dan ook voor opgezet. Of je nu jong of oud bent, wie je ook bent en waar je ook vandaan komt. Iedereen doet mee. Met de Agenda willen we ongelijkheid verminderen in onze gemeente.”

De Global Goals en het VN-Verdrag versterken elkaar dan ook, stelt de wethouder. “Veel gemeenten gebruiken de Global Goals specifiek als basis voor hun beleid. Dan komen ze ook automatisch terecht in het domein van het verdrag: het toegankelijker maken voor iedereen. Het VN-Verdrag zelf is misschien niet zo sexy, maar wanneer je het vertaalt naar ongelijkheid verminderen of iedereen doet mee, dan klinkt het al veel beter. Je moet het aansprekend maken, er reclame voor maken, als je iets wilt bereiken op dit vlak. De Global Goals zijn dus een mooie opstap en dus goed te koppelen aan het Verdrag. Het heeft allemaal met elkaar te maken. Als mensen door een beperking niet kunnen meedoen, dat leidt tot schaamte en ongelijkheid en misschien zelfs tot armoede. Het was dus niet meer dan logisch om ze bij de Lokale Inclusie Agenda te betrekken.”

Lees het hele artikel op Iedereen Doet Mee van de VNG.

Werken aan toegankelijke stranden

Nederland is gezegend met ruim vijfhonderd kilometer strand langs onze kust. Deze stranden zijn niet voor iedereen toegankelijk. En wanneer is een strand precies toegankelijk? Pia Hendriks en Martijn Koppejan ontwikkelden op eigen initiatief een meetlijst. Daarmee willen ze kustgemeenten prikkelen er meer mee te doen.

Of het nu gaat om speciale rolstoelen, duinovergangen, aangepaste toiletten of bereikbaarheid met openbaar vervoer. De stranden in ons land zijn lang niet altijd voor iedereen makkelijk te bereiken, merkte verpleegkundige Martijn Koppejan op. En welke dat wel zijn, is ook niet duidelijk.

Passie voor strandtoegankelijkheid

Martijn in de Cadweazle strandrolstoel op het strand

Geboren en getogen aan de Zeeuwse kust, werkte Koppejan ruim vijftien jaar als strandwacht op diverse stranden in Walcheren. “Vanuit dat werk realiseerde ik me voor het eerst dat er gewoon een hele grote groep mensen geen toegang heeft tot onze mooie stranden. Toen ik per toeval kennismaakte met de eerste CadWeazle was mijn passie voor strandtoegankelijkheid geboren. Van een Duits bedrijf kregen we de vraag of we deze elektrische rolstoel op ons strand wilden testen. En dat bracht heel wat teweeg bij de mensen die het gebruikten. Ik heb echt mensen letterlijk zien huilen van geluk omdat ze een lang gekoesterde droom uit zagen komen. Mensen die nog nooit op het strand waren geweest. Of iemand die sinds een ongeluk een dwarslaesie heeft en sindsdien nooit meer met zijn gezin op het strand kon lopen.

Dat het zoveel voor mensen betekent deed me beseffen hoe slecht het eigenlijk geregeld is. We hadden op ons strand weliswaar wat plastic rolstoelen beschikbaar bij het strandpaviljoen, maar die waren maar beperkt beschikbaar en ze waren erg zwaar om te duwen. Ze stuurden niet goed en werden gewoon als onprettig ervaren. Er valt dus een enorme verbeterslag te maken.”

Overleg met de gebruiker

Naast zijn werk als strandwacht startte Koppejan daarom een eigen bedrijf, Off Road Solutions, om meer elektrische strandrolstoelen naar Nederland gaan halen. “Wat me verbaasde toen ik me steeds meer er mee bezig hield was dat er zo weinig overleg is met de doelgroep”, vertelt hij. “Rolstoelen worden aangeschaft vanuit een eenmalig gemeentebudget en ondergebracht bij horeca, zoals strandpaviljoens. Deze partijen hebben niet de expertise ervoor. Wat je dan uiteindelijk ziet is dat er geen onderhoudsplan is, en er niet op juiste wijze mee wordt omgegaan. De boel is na een aantal jaren alweer kapot. Waarom ontbreekt het overleg met de gebruikers in het opzetten van zulke voorzieningen? Daarom ben ik een aantal jaren geleden begonnen met het in kaart brengen met wat er is en waar de behoeften liggen vanuit de doelgroep zelf als ze een dagje strand plannen.”

Nederland Toegankelijker

En daarvoor zocht hij contact met Pia Hendriks uit Eindhoven, oprichter van de Facebookgroep Nederland Toegankelijker, met meer dan tweeduizend actieve volgers, met name mensen met een beperking. “Zij heeft veel inzichten en contacten en brengt vragen onder aandacht”, aldus Koppejan. Hendriks zit zelf in een rolstoel. “Dit heeft onder andere het gevolg dat vakantie-situaties iedere keer weer een zoektocht naar toegankelijkheid zijn”, vertelt ze. “In mijn geval is aangepast sanitair erg belangrijk. Zoals mijn dochter onlangs zei: we hadden nooit ontspannen vakanties. Daarom ben ik met enkele mensen deze Facebookgroep begonnen. Wij proberen elkaar te stimuleren in het bevorderen van toegankelijkheid en wisselen gegevens uit. Soms mopperen we ook gewoon.”

Een van de vragen die regelmatig langskomt op Facebook is hoe het staat met de toegankelijkheid van stranden, vertelt ze. “In 2014 is er een lijst verschenen waar de strandrolstoelen vermeld waren. In 2018 heb ik daar extra informatie bij gezocht, in eerste instantie over toegankelijke toiletten, voor zover ik dat kon vinden. Daar is enthousiast op gereageerd. Een van de artikelen die er over verscheen is vierduizend keer bekeken. Het was duidelijk dat mensen, die jaren niet naar het strand konden, nu de stap durfden te wagen.”

Lees het hele artikel op de website van Iedereen Doet Mee van de VNG.

Inclusieve samenleving als rode draad in Hoeksche Waard

Onze samenleving gaat er vooral vanuit dat een beperking een medisch en persoonlijk probleem is. Het lijkt er op dat die moet worden hersteld of genezen of dat mensen met een beperking zich moeten aanpassen zodat ze kunnen meedoen aan de samenleving. Wat nu als we de samenleving zo inrichten dat dit niet meer nodig is, zodat iedereen kan meedoen. In de gemeente Hoeksche Waard krijgt dit sociale model steeds meer voeten aan de grond.

Dat is onder meer te danken aan het feit dat de gemeente een wethouder heeft aangesteld, speciaal om mensen met een beperking te ondersteunen. Onder leiding van wethouder Joanne Blaak-van de Lagemaat werkt Hoeksche Waard aan een inclusievere samenleving. “Die samenleving staat ervoor dat ieder mens ertoe doet en van waarde is, en zo volledig mogelijk kan meedoen”, licht ze toe.

wethouders Paul Bogaard en Joanne Blaak-van de Lagemaat. Foto: Esther Janssen.

“Helaas spreken we nu nog heel erg in doelgroepen. Dat zit nog erg in onze taal. Daar willen we verandering in brengen. Nu bedenken wij wat er nodig is voor die ander. Dat is vaak stigmatiserend. Ik heb jarenlang gewerkt bij het Leger des Heils en daar gezien wat het met je doet als je anders bent dan gemiddeld, en wat sociale uitsluiting met je doet. De samenleving is divers, en iedereen heeft zijn eigen rol te spelen.”

Haar portefeuille moet als een rode draad gaan lopen door alle portefeuilles heen. “Een inclusieve samenleving, dat zijn wij 87.000 inwoners allemaal. Wij horen allemaal bij de Hoeksche Waardse samenleving. Bovendien vind je voor het probleem in de ene sector, het antwoord in een andere sector. Oplossingen liggen vaak in het gewone leven.”

Onbewust bekwaam

Nog weinig gemeenten in ons land hebben net als Hoeksche Waard een wethouder met zo’n portefeuille. Toch zou collega-wethouder Paul Bogaard, van economie, sport en werkgelegenheid, het liever nog anders zien. “De ernst van de zaak zie je eigenlijk al terug in het feit dat we een portefeuille inclusieve samenleving hebben. We moeten er dus met zijn allen nog over nadenken, het is nog geen vanzelfsprekendheid. Hoe groot wordt een pictogram op een verkeersbord? Dan pakken we het gemiddelde mens. Hoe hoog moet het knopje komen in de lift? Dan pakken we de gemiddelde hoogte.

Mijn droomwens is dat de inclusieve samenleving geen portefeuille is, maar een manier van werken wordt, een manier van denken. Op die manier zijn we op een gegeven moment met zijn allen onbewust bekwaam op het gebied van inclusie. Alles moet voor iedereen bereikbaar zijn. Er moeten geen drempels opgeworpen zijn, letterlijk en figuurlijk. Je gaat uit van de eigen keuze van de mens. Maar die moet die keuze wel hebben. Die inclusiegedachte zit echter nog niet in ons dna. Daarom hebben we de portefeuille ingesteld.”

Zelf leerde Bogaard de nieuwe denkwijze op een cursus van Xandra Koster bij Niets Over Ons Zonder Ons. “Dat was echt voor mij een eyeopener. Ik dacht zelf tot voor kort ook nog vanuit dat medische model. Xandra heeft me echt geïnspireerd. Bewustwording is volgens mij de belangrijkste sleutel voor iedereen. Het is echt daarom voor ons andere portefeuillehouders nodig om hier extra aandacht voor te krijgen zodat we Joanne kunnen steunen dit te realiseren. Samen moeten we onbewust bekwaam worden.”